Phê đơn xin ly dị

Hai vợ chồng nhà nọ xích mích với nhau đã lâu. Thấy khó lòng chung sống, chị vợ vác đơn lên quan huyện xin li dị để lấy chồng khác. Xem đơn, quan thấy việc xin li dị của chị vợ này không chính đáng, hơn nữa thấy chị ta cũng chẳng có lễ lạt gì, nên quan liền phê một câu vào đơn bàng chữ Hán"
"Phố hồi cải giá bất đắc phu cựu", nghĩa là "Cho về lấy chồng không được, cứ chồng cũ". Chị ta không hiểu gì, vội mang đơn về nhờ thầy đồ trong xóm giảng hộ. Xem qua lời phê, thầy đồ biết ý quan huyện, song muốn nhân dịp này vạch cái dốt mà sính chữ của quan cho thiên hạ thấy.

Ông bảo chị kia :

- Thế là chị toại nguyện rồi đấy nhé. Lời quan phê, rành rành ra đây này. "Phó hồi cải giá" nghĩa là cho về lấy chồng khác", còn "bất đắc phu cựu" nghĩa là "không được trở về với chồng cũ".

Ðược lời như cởi tấm lòng, chị kia lấy chồng ngay. Tự nhiên mất vợ, người chồng cũ phát đơn lên tỉnh kiện về việc quan huyện vô cớ phê chuẩn cho vợ mình đi lấy chồng khác. Bị quan trên quở trách là không nắm vững luật lệ, là ngu xuẩn, quan huyện tắc họng không dám cãi nửa lời.

Ra khỏi tỉnh đường, quan huyện chửi đổng :

- Cha cái lão thầy đồ nào đã bày cho nó cách ngắt câu!

Từ đó quan cạch đến già không dám phê đơn bằng chữ Hán nữa.

(sưu tầm)

Kiện ruồi

Có một anh thật thà chất phác, nhiều khi thật thà chất phác đến nỗi ngớ ngẩn. Năm nọ đến bữa giỗ cha, anh ta mua thịt, gạo nếp về làm cỗ cúng. Mâm cỗ vừa đặt lên bàn thờ, nén hương chưa kịp thắp thì mấy con ruồi láo xược đã dám bậu lên bát nọ, đĩa kia rồi. Anh ta cho là bầy ruồi vô phép, liền làm đơn đến cửa quan kiện.

Nghe anh ta phân xử đầu đuôi, quan phán :

- Từ nay hễ thấy ruồi đậu ta cho phép mày đập.

Nào ngờ, quan vừa xong, một con ruồi từ đâu bay tới, đậu giữa mặt quan.

Anh nông dân giang thẳng cánh tay nhè mặt quan "bốp". Bị tát một cái như trời giáng, quan tức quá mà không làm gì được.

(sưu tầm)

Ăn to no bãi

Một vùng nọ, dân kêu ca đói kém, thiếu thốn mọi bề. Ðể kiểm tra tình hình thực tế, quan đích thân xuống thăm. Quan không cần đi vào nhà dân chúng để hỏi han, vì quan thừa biết họ sẽ không khai thật. Quan ra đồng, chỗ dân thường phóng uế.

Sau khi xem xét kỹ lưỡng nhiều nơi quan cho tập họp dân lại rồi phán :

- Ðứa nào kêu đói nữa, tao chém đầu! Tụi bây hãy ra đồng mà xem, đồng nào đống ấy to tướng. Người đời thường nói: "Ăn no to bãi". Tụi bây kêu đói sao bãi tụi bây lại to vậy? Toàn là một bọn láo toét!

(sưu tầm)

Khỉ hiểu tiếng người

Có một ông quan nọ nuôi một con khỉ rất khôn ngoan. Một người hành nghề xiếc muốn trổ tài với chủ nhà, nói rằng y có thể làm cho khỉ cười, khỉ khóc được. Quan hứa sẽ thưởng tiền cho anh ta nếu anh ta thực hiện được theo lời nói.

Ðược sự thoả nguyện của quan, anh ta đến thì thầm bên tai phải con khỉ, khỉ cúi đầu chăm chú nghe, rồi bỗng nhiên cười khà khà. Anh ta lại thì thầm bên tai trái, khỉ đột nhiên khóc nức nở. Ðến khi anh ta qua tai phải nói lần thứ hai, khỉ hoảng hốt chạy vào rừng, mất tích.

Thế là quan mất con khỉ. Chẳng những không thưởng tiền cho anh ta, quan lại còn đòi bồi thường công lao dã nuôi khỉ bấy lâu. Anh không chịu, cãi lại vì đã thực hiện đúng như lời đã nói với chủ nhân. Lời qua tiếng lại, nội vụ được đưa ra toà. Toà thẩm vấn anh xiếc :

- Tại sao nói mà khỉ cười?

- Thưa, tôi nói quan và đồng nghiệp là những người thanh liêm, mẫn cán nhất nước.

- Thế tại sao anh nói mà khỉ lại khóc?

- Tôi nói, thần dân dưới sự cai trị của các ngài đều đói rách cùng cực.

- Thế anh nói gì mà khỉ lại bỏ chạy vào rừng?

- Dạ thưa, tôi nói : Khỉ có muốn làm vợ quan không?

(sưu tầm)

Quan sợ ai ?!

Ông quan nọ hống hách hay đánh người, tưởng chừng như không ai to hơn mình nữa. Một hôm, trời mưa, quan rỗi việc bắt chuyện với anh lính hầu cho qua thì giờ. Anh lính hầu mới thủ thỉ hỏi, có vẻ nịnh :

- Bẩm, từ khi ra làm việc, quan có sợ ai không ạ?

Quan vuốt râu tự nói :

- Ta làm quan chỉ đấng minh quân mà thôi.

- Bẩm, thế ông vua ngày nay có phải đấng minh quân không ạ?

- Thằng này hỏi hay chửa? Không phải minh quân, sao lại làm được vua?

- Bẩm vua có sợ ai không ạ?

- Vua là Thiên tử, còn sợ ai nữa?

Anh lính ngẫm nghĩ một lúc, rồi thưa :

- Bẩm, con tưởng Thiên tử là con trời thì còn phải sợ trời chứ ạ!

- Ừ, thì sợ trời, nhưng trời thì không sợ ai cả.

- Bẩm, con tưởng trời thì phải sợ mây, mây có thể che kính trời.

Nghe nó hỏi cũng có lý, quan bèn hỏi gặng :

- Thế mày bảo mây có sợ ai không?

- Bẩm, mây sợ gió, gió thổi bạt mây.

- Thế gió sợ ai?

- Bẩm gió sợ bức tường, tường cản gió lại.

- Bức tường sợ ai?

- Bức tường sợ chuột cống, chuột cống khoét đổ tường.

- Chuột cống sợ ai?

- Chuột cống sợ mèo.

- Mèo sợ ai?

- Mèo sợ chó.

- Chó sợ ai?

- Bẩm chó mà cắn càn thì có ngày người ta vác gậy đánh chết ạ!

(sưu tầm)

Phép lạ của nàng dâu

Thấy con dâu mới cưới về được vài tháng đã xanh xao vàng vọt, bố mẹ chồng để ý theo dõi mới biết nàng dâu vì giữ lễ phép với mình, phải nhịn đánh rắm nên mới như thế.

- Thì con cứ việc đánh đi tội gì mà nhịn cho nó khổ!

Bố chồng bảo thế, nhưng cô dâu cho biết cái rắm của cô đánh đâu phải bình thường, mọi đồ đạc phải khuân ra hết và mọi người phải lánh xa không thì hư hại. Ông bèn bảo mọi người làm theo y lời. Và cuối cùng một tràng rắm phát ra như tiếng sấm, căn nhà nghe tiếng răng rắc như có một trận gió mạnh lướt qua. Một hồi lâu mới mở cửa, người ta còn thấy cái hũ treo ở xà nhà vì quên khuấy, mà vẫn còn lúc lắc dữ dội. Từ đó bố chồng nhìn nàng dâu bằng con mắt khác trước, nếu không muốn nói là... kính nể.

Một hôm trên đường đi chợ ông thấy có toán lính chừng vài trăm người đang ra sức đẩy một chiếc thuyền rồng bị mắc cạn trên bãi lầy. Nhưng bao lần tiếng "Hò khoan" cất lên, thuyền vẫn không nhúc nhích. Sốt ruột, ông buột miệng: "Hò khoa hò uậy, không bằng rắm dậy dâu tôi!"

Bị bắt về tội ngạo mạn ông đành cho biết "cái lạ" của nàng dâu. Lập tức, họ bảo ông đưa về để mời cô ra giúp kẻo chậm trễ việc quan. Thế rồi trước mũi thuyền rộng, chị con dâu chổng mông làm một tràng rắm. Chiếc thuyền lao vùn vụt xuống nước. Quan lính nhìn nhau lác mắt.

(sưu tầm)

Rắm của con đấy ạ!

Một bà huyện đến chơi nhà chị em, cùng đi có anh đầy tớ theo hầu. Ðương ngồi trò chuyện đông đủ, bà huyện bỗng vãi rắm ra. Anh đầy tớ đứng hầu sau lưng, vội bưng miệng cười. Lúc bấy giờ bà lớn tẽn lắm, nhưng cũng không dám nói gì.

Về đến dinh, bà mới gọi anh đày tớ vào buồng mắng một thôi một hồi :

- Ðồ ngu! Ðồ ăn hại! Không ra thể thống gì cả! Như người ta thì mày nhận là của mày, có được không? Ðằng này mày lại nhe răng ra mà cười như con khỉ! Bà lại đánh tuốt xác ra bây giờ!

Anh đầy tớ sợ mất vía, vội lui ra, rồi chạy một mạch đến nhà kia, thanh minh với mọi người :

- Bẩm các bà! Cái rắm bà con đánh lúc nãy là của con đấy ạ!

(sưu tầm)

Ẻ đầu vua

Một ông lý, miệng lúc nào cũng lu loa : "Có quan phụ mẫu ở trên đầu".

Thằng bé - con ông - mới dăm bảy tuổi, một hôm thóc mách hỏi bố :

- Ai ở trên đầu cha?

- Quan phụ mẫu.

- Quan phụ mẫu là ai?

- Là quan huyện.

- Trên quan huyện là ai?

- Là quan tỉnh.

- Trên quan tỉnh là ai?

- Là các quan trong triều.

- Trên các quan trong triều là ai?

- Là vua.

- Trên vua là ai?

Ông lý bí. Nhưng sực nhớ mỗi khi đi xem tuồng, thấy vai vua ra sân khấu, khi nào cũng đội mũ có thêu hình hai con rồng chầu một cái hình tròn.

Ông đáp :

- Là con rồng.

- Thế con rồng mót đi ẻ, ẻ đầu vua à?!

(sưu tầm)

Quan rẻ thối

Có một ông quan huyện thấy cần phải đi hành hạt để xem dân tình trong huyện đối với mình ra sao. Chọn ngày lành tháng tốt quan lên đường. Ðể cho oai, quan bắt dân phi phải khiêng mình bằng một chiếc võng đòn con thật đẹp. Lại thêm một chiếc lọng xanh do một cậu lính vác cho ra vẻ. Ngày ấy là phiên chợ huyện. Quan muốn dạo chợ. Sắp đến đầu chợ, quan nghe trong một nhà bên phố, tiếng chồng bảo vợ :

- Bà mày hôm nay không mua thịt chớ thịt rẻ lắm. Một quan phải hai người người gánh. Quan thịt rẻ thối như thế không biết đường mà mua.

Nói xong chị ta còn đay lại : "Quan rẻ thối"

Quan huyện biết lão này chửi xỏ mình, tức quá nhưng không biết trị làm sao được. Thấy lính hầu và dân phu có vẻ đắc ý cười tủm, quan tức quát chạy thẳng, không dạo chợ nữa.

(sưu tầm)

Câu đối có chí khí

Ông huyện đi dọc đường, gặp thằng con nít đi học về, mới kêu mà ra câu
hỏi rằng :

- Tự là chữ, cất dằn đầu, chữ tử là con, con nhà ai đó?

Ðứa học trò chí khí đối lại liền :

- Vu là chưng, cất ngang lưng, chữ đinh là đứa, đứa hỏi ta chi?

Ông huyện nghe biết đứa có chí khí, tức lắm mà không làm gì được.

(sưu tầm)

Ông huyện với ông đồ

Có anh học trò thi đậu ông đồ ở đâu tới xứ chỗ ông huyện nhậm để dạy học, mà hay làm ra vẻ ông đồ lắm, đờn địch chơi bời phong lưu, ông huyện không ưa mới làm một bài thơ biếm chơi rằng :

Tú tài đỗ những khoa mô?
Làm tích trong nhà mặt tỉnh khô.
Con trẻ ngất ngơ kêu cậu cống,
Mụ già nhóc nhách gọi cha đồ.
Ngày dài đờn phím nghe inh ỏi,
Buổi vắng thơ ngâm tiếng ầm ồ.
Ai khiến tới đây làm bậy bạ?
Khen cho phổi lớn quá mơ hồ.
Ông đồ nghe được thì bộ (hoạ) lại như vầy:
Biển rộng mênh mông dễ cạn khô.
Tuy chửa vẻ vang quyền cậu cống,
Song đà tỏ rõ mặt ông đồ.
Nhờ chút ơn Nghiêu nhuần phơi phới,
Sá chí muôn Chích sủa ồ ồ.
Căm loài thạc thử lòng tham cha,
Ðố khoét cho tao lúa hết bồ.

(sưu tầm)

Quan sắp đánh bố

Một anh lính lệ tính cương trực, thấy quan huyện làm nhiều điều trái mắt, thường hay chế nhạo. Quan vẫn định bụng trị.

Một hôm, có người đến vu cho anh ta ăn tiền ở ngoài chợ. Quan mừng thầm có có dịp báo thù, liền cho đi bắt về.

Anh lính lệ về, dắt cả thằng con đi theo. Quan vừa trông thấy, đập bàn, thét :

- Ðánh! Ðánh! Ðánh cho nó chừa cái tật ăn hối lộ đi!

Anh lính lệ ngoảnh lại thủng thỉnh bảo con :

- Con đứng lui ra. Quan sắp đánh bố đấy!

(sưu tầm)

Quan lớn mua vàng

Theo lệ ngày xưa, ai làm quan thì mua món gì chỉ phải trả nửa giá tiền, trừ mua vàng phải trả đủ. Một ông quan nọ vừa đến nhậm chức, bảo hiệu bán vàng đem hai lạng đến bán cho ngài. Chủ hiệu vàng nghe tiếng quan dỡ như cọp, mới bẩm :

- Vàng mỗi lạng thực giá sáu chục đồng, song quan lớn thì trả một nửa cũng được.

Quan cầm hai lạng vàng xem, rồi ung dung bỏ một lạng vào túi. Chủ hiệu tưởng quan chỉ mua có một lạng, còn lạng kia trả lại, nên khi quan vào nhà trong, anh ta vẫn đứng đấy đợi trả tiền. Hồi lâu quan ra, thấy vậy mới hỏi :

- Mua bán xong rồi còn đứng đấy làm gì?

Chủ hiệu vàng đáp :

- Con chờ quan lớn trả tiền cho.

Quan bảo :

- Tiền trả rồi, còn đòi gì nữa?

Chủ hiệu vàng đáp :

- Hai lạng, quan trả lại một lạng, lấy một lạng.

Quan nổi giận :

- Nhà người lạ thật! Nhà ngươi bảo ta trả một nửa cũng được. Ta mua hai lạng, nhưng chỉ lấy một, trả lại một chẳng phải là đã trả một nửa là gì!

(sưu tầm)